سربازی؛ تهدید یا فرصتی برای اشتغال؟
افزایش ۱۰ برابری حقوق سربازان در ۱۰ سال اخیر
خدمت مقدس سربازی در راستای اعتلای فردی جوانان و افزایش بهرهوری نیروهای مسلح، با طرحهای اخیر به فرصتی برای کسب اشتغال جوانان ایرانی مبدل شده است، به نحویکه افزایش قابلتوجه حقوق سربازان و همچنین آموزش و بهکارگیری آنان در پروژههای تخصصی نیروهای مسلح، موجب افزایش انگیزهی مشمولان برای حضور در خدمت نظام وظیفه شده است.
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، هر کشوری برای دفاع از تمامیت ارضی و دفاع از استقلال و مرزهای خویش، به نیروی مقتدر دفاعی نیاز دارد. بر اساس آنچه که در تاریخ و رویدادهای نظامی و سیاسی کشورها به وقوع پیوسته، این نکته را نمیتوان انکار کرد که، میان استقلال سیاسی و اقتصادی یک کشور با بنیه نظامی و دفاعی آن، رابطهی مستقیمی وجود دارد. تاریخ نشان داده است که هر اندازه نیروهای دفاعی کشوری در زمینههای مختلفِ تجهیزاتی و نیروی انسانی، کارآمد، متخصّص و آمادهتر بودهاند، فکر تجاوز به مرزهای آن کشور و اختلال در استقلال و امنیت آن از جانب قوای بیگانه نیز کمتر بوده است.
جنبههای مثبت سربازی در حوزه اجتماعی
۱. افزایش حسّ تعلّق سرزمینی
هر فردی در هر جامعه و جزو هر ملّتی که باشد، نسبت به میهن و سرزمینش، علاقه و تعصّب ناگسستنیای دارد. این علاقه، از همان دوران کودکی و نوجوانی، در انسان به وجود میآید. پیامبر گرامی اسلام(ص)، علاقه و محبّت به وطن و کشور را از نشانههای ایمان دانستهاند. اصولاً عشق به خاک و سرزمین، یک حسّ مشترک در میان همه افراد یک کشور است. این علاقهی مشترک و همگانی، از شگفتیهای آدمی به شمار میرود. مردمی که گاه هر کدام، فرهنگ، زبان، اعتقادات و سنّتهای متفاوت و متنوّعی دارند، ناگهان در برابر یک دشمن مشترک و متجاوز، چنان نسبت به یکدیگر مهربان و دلسوز میشوند و چنان متّحد، یکپارچه و هماهنگ عمل میکنند و یاور همدیگر میشوند که هیچ قدرت و عاملی غیر از باورهای الهی و اعتقادی، قادر نیست این چنین تحوّلی در آنان به وجود آورد.
۲. تقویت روحیهی ایثار و کمک به همنوعان
همانطور که بیان شد، جوان، وقتی به خدمت سربازی وارد میشود، خود را متعلّق به کشور میداند و طبیعی است که با این دیدگاه و نگرش، روحیهی ایثار و کمک به همنوعان در او نیز تقویت میشود. گاهی شاهد بودهایم که بر اثر بلایای طبیعی (مانند زلزله یا سیل)، گروههایی از نیروهای نظامی، با حضور سربازان، به کمک مردم آسیبدیده میشتابند. در اینگونه حوادث، یک پیوند عاطفی و متقابل میان مردم و سربازان ایجاد میشود. البته بهتر است بگوییم با پوشیدن لباس سربازی، پیوند عاطفی سرباز و مردم، خود به خود، ایجاد شده است و در اینگونه حوادث، فرصت بروز و ظهور پیدا میکند.
چنین روابطی، سبب میشوند که احساس گذشت، فداکاری، احسان و کمک به مردم، در یک جوان برانگیخته و زنده شود. ممکن است که این احساس، چنان تأثیری در روحیهی او بگذارد که به یکی از ویژگیهای اخلاقی و شخصیتی او در تمام مدّت عمرش تبدیل شود.
۳. گسترش و تقویت ارتباط با دیگران
بسیاری از وظایف روزانهی یک سرباز، در ارتباط با دیگر سربازان است. علاوهبر آن، هر سرباز، عضوی از مجموعهای سازمانی به شمار میرود که با همین مجموعه هم شناخته میشود. همانطور که میدانیم، سربازخانه یا لشکر، مُعرِّف محلّ خدمت سازمانی سرباز است. او در آن مرکز، عضو مجموعه دیگری است که به گروهان، دسته و گروه ختم میشود. این نوع زندگی اجتماعی، برای یک سرباز، بیسابقه بوده است و بعد از خدمت سربازی هم بعید است که دیگر در چنین موقعیت سازمانیای قرار گیرد؛ امّا همین مدّت کوتاه دوران سربازی، کافی است که به شخصیت اجتماعی یک جوان، هویتی متفاوت بدهد. این هویت، در واقع، همان منش اجتماعی اوست که در سایه زندگی در یک اجتماعِ سازمانیافته و منظّم، ایجاد میشود.
از جمله آثار چنین ویژگی شخصیتی – که بهصورت اکتسابی حاصل شده است -، تقویت روحیهی زندگی اجتماعی و گسترش روابط اجتماعی با دیگران(بهویژه در محیطهای کاری آینده و در ارتباط با همکاران) است.
طرح «سرباز ماهر»، فرصت شغلی برای جوانان
آقایان بعد از اخذ مدرک دیپلم، یکسال فرصت دارند تا در دانشگاه ثبتنام کنند و اگر ثبتنام نکنند باید به خدمت سربازی اعزام شوند. یکیاز مهمترین دغدغههای مشمولان، پیدا کردن شغل مناسب پس از اتمام خدمت سربازی است. نوجوانان به دلیل اشتغال به تحصیل، به فکر خدمت سربازی نیستند و در صورتیکه به تحصیل ادامه ندهند باید به خدمت سربازی بروند و بعد از اتمام خدمت باید به فکر ایجاد شغل و منبع درآمد باشند و در صورت نداشتن مهارت کافی برای ایجاد شغل با مشکلات زیادی روبهرو میشوند.
امریّه، تخصصیترین روش خدمت نظام وظیفه عمومی
به دستور مقام معظم رهبری، سازمانها و نهادهای اداری و دولتی میتوانند قسمتی از کارمندان موردنیاز خود را از طریق جذب سرباز تامین کنند. طبق این قانون، سازمان مربوطه از ستاد کل نیروهای مسلح درخواست میکند تا سرباز موردنظر در آن محل مشغول به کار شود. البته سربازی که امریّه دریافت میکند، ابتدا باید ۲ ماه دورهی آموزش نظامی خود را همانند بقیه بگذراند و سپس دورهی امریّهی خود را که مدت ۲۲ ماه به طول میانجامد، در آن اداره یا سازمان مشغول به کار شود. در واقع دورهی خدمت ماموران نظام وظیفه در دستگاههای غیرنظامی مجموعا ۲۴ ماه به طول میانجامد. مهمترین نکاتی که در خصوص امریهی سربازی باید مورد توجه قرار گیرد، عبارتند از:
• مشمولان برای انجام خدمت سربازی تحت عنوان امریّه، نباید غیبت داشته باشند.
• بر خلاف مدتزمان خدمت عادی در پادگانها که ۲۱ ماه میباشد، خدمت بهصورت امریه ۲۴ ماه است.
«طرح انصار سپاه»، سربازی آسان برای غایبان بالای ۸ سال غیبت
«سازمان نظام وظیفه عمومی فراجا» اخیرا در اطلاعیهای اعلام کرده که مشمولان بالای ۸ سال غیبت بین سنین ۲۶ تا ۳۰ سال، میتوانند خدمت سربازی خود را در «طرح انصار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» بهصورت پارهوقت سپری کنند. مشمولان غایب با شرکت در طرح انصار، از مزایای انعطاف در مدت حضور و انتخاب ساعت حضور در محل کار بهصورت توافقی بهرهمند میشوند.
از دیگر مزایای این طرح، عدم محدودیت سقف کسر خدمت، انعطاف در مدت خدمت وظیفه عمومی(۱۴ تا ۲۱ ماه)، حذف ۲ ماه آموزش شبانهروزی، بخشش اضافهخدمت سنواتی و امکان خروج از کشور برای سفرهای زیارتی عتبات عالیات و حج و بهکارگیری مشمولان طرح متناسب با تخصص، مهارت و توانمندی افراد است.
همچنین، در این طرح از امتیازات کسر خدمت تأهل ۲ ماه، فرزند اول ۳ ماه، فرزند دوم ۴ ماه و فرزند سوم ۵ ماه، کسر خدمت بهواسطهی عضویت در بسیج در دوران قبل از ورود به غیبت، کسری سابقه ایثارگری والدین اعم از خدمت در جبهه یا جانبازی نیز، میتوانند استفاده کنند. ایندسته از افراد در سپاه پاسداران شهرستان و استان محل سکونت بهکارگیری میشوند و همچنین همزمان با انجام خدمت سربازی، میتوانند اشتغال به کار داشته و از پوشش بیمهای نیز برخوردار شوند.
روند افزایش حقوق سربازان
«محسن دهنوی» نائبرئیس کمیسیون تلفیق لایحه بودجه ۱۴۰۳ در مجلس یازدهم، اردیبهشت سالجاری(۱۴۰۳) در صفحه شخصی خود در شبکه ایکس(توئیتر سابق)، از افزایش دوبارهی حقوق سربازان برای امسال خبر داد و نوشت: «حداقل حقوق سربازان مجرد در مناطق غیرعملیاتی به ۵ میلیون و ۴۶۰ هزار تومان و حداقل حقوق سربازان متاهل در مناطق عملیاتی به ۱۱ میلیون و ۵۳۵ هزار تومان افزایش پیدا میکند و این در حالیاست که پیشتر این ارقام به ترتیب ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و ۹ میلیون تومان اعلام شده بود.»
اظهارات دهنوی در حالی مطرح شده که، «رحیم زارع» سخنگوی کمیسیون تلفیق لایحه بودجه ۱۴۰۳ در مجلس یازدهم، طی جریان بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۳ اعلام کرده بود، طبق مصوبهی مجلس، در بودجه سال آینده، حداقل حقوق سربازان مجرد ۶ میلیون تومان و حداقل حقوق سربازان متاهل بدون فرزند ۹ میلیون تومان تعیین شده است.
آنطور که زارع گفته بود، مجلس در لایحهی بودجه ۱۴۰۳ تصویب کرد که حداقل حقوق سربازان مجرد معادل ۶۰ درصد حداقل حقوق پایور، حداقل حقوق سربازان مجرد مناطق عملیاتی معادل ۷۵ درصد حداقل حقوق پایور و حداقل حقوق سربازان متاهل معادل ۹۰ درصد حداقل حقوق پایور باشد.
این در حالیاست که، میانگین حقوق سربازان از ۴۴۰ هزار تومان در سال ۱۳۹۶ به یکمیلیون و ۵۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۰ افزایش یافت و حداقل حقوق پرداختی به کارکنان موصوف در مناطق عادی یکمیلیون تومان و حداکثر آن چهار میلیون تومان در مناطق عملیاتی بود.
بر مبنای مطالب فوق، «خدمت مقدس سربازی» در نگاه جوانان نباید تهدیدی برای مهمترین سنین حیات آنها تصور شود، زیرا با برنامهریزی دقیق و هدفمند، شاهد طرحهای حمایتی و مهارتمحور برای مشمولان هستیم، که از این فرصت بهعنوان پلی برای رسیدن به مشاغل مطلوب استفاده کنند. همچنین در راستای بهبود وضعیت رفاهی سربازان، حقوق آنها طی ۱۰ سال اخیر بیشاز ۱۰ برابر شده است تا انگیزهی بیشتری برای مشمولان ایجاد شود. با اینحال انتظار میرود قانون جدید مجلس شورای اسلامی با عنوان «سربازی حرفهای» هرچه زودتر اجرایی شود.